Шүүгч хараат бус байж, гагцхүү хуульд захирагдана. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Улсын Их Хурлын ба Засгийн газрын гишүүн, төр, нам, олон нийтийн бусад байгууллагын албан тушаалтан, иргэн хэн боловч шүүгчээс шүүн таслах үүргээ хэрэгжүүлэхэд хөндлөнгөөс оролцож болохгүй. Шүүгчийн хараат бус, шүүхийн бие даасан байдлыг хангах зорилгоор Шүүхийн ерөнхий зөвлөл ажиллана. Шүүхийн ерөнхий зөвлөл шүүх, шүүгчийн шүүн таслах ажиллагаанд оролцохгүйгээр, гагцхүү хуульчдаас шүүгчийг шилж олох, эрх ашгийг нь хамгаалах зэрэг шүүхийг бие даан ажиллах нөхцөлөөр хангахтай холбогдсон үүргийг биелүүлнэ. Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн зохион байгуулалт, үйл ажиллагааны журмыг хуулиар тогтооно. / Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 49 дүгээр зүйл/
30-06-2014, 19:26   Хэсэг: Шүүхийн тухай багц хууль   Сэтгэгдэл: 0  

Монгол Улсын шүүхийн тухай хууль

Suld tolgoid


 

 

МОНГОЛУЛСЫНХУУЛЬ


 

2012оны03сарын07өдөр                               Төрийн ордон,                                      Улаанбаатар хот


 

МОНГОЛ УЛСЫН ШҮҮХИЙН ТУХАЙ

 

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ

1 дүгээр зүйл.Хуулийн зорилт

 

1.1.Энэ хуулийн зорилт нь шүүхийн тогтолцоо,зохион байгуулалт, бүрэн эрх, үйл ажиллагааны эрх зүйн үндэс, шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх баталгааг тогтоохтойхолбогдсонхарилцаагзохицуулахад оршино.

 

2 дугаар зүйл.Шүүхийн тухай хууль тогтоомж

2.1.Шүүхийн тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль[1],энэ хууль, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухайхууль эдгээр хуультайнийцүүлэн гаргасанбусадхууль тогтоомжоос бүрдэнэ.

3 дугаар зүйл.Хуулийн нэр томьёоны тодорхойлолт

 

3.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараах нэр томьёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

 

3.1.1."шүүх” гэжМонгол УлсынҮндсэн хууль болон энэ хуульдзаасны дагуу байгуулагданхэрэг,маргааныг хянан шийдвэрлэж, заавал биелүүлэхшийдвэр гаргадаг шүүгч, шүүх бүрэлдэхүүнийг;

 

3.1.2."дагнасан шүүх”гэжэрүү, иргэн, захиргааны зэрэг шүүн таслахажлынтөрлөөр дагнан байгуулагдсаншүүхийг.

 

4 дүгээр зүйл.Шүүхийн эрхэм зорилго

 

4.1.Шүүхньдараахэрхэм зорилготой:

 

4.1.1.хүний эрх, эрх чөлөөгхамгаалах, зөрчигдсөн эрхийг сэргээн тогтоох;

4.1.2.Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал,Үндсэн хуульт байгууллыг хамгаалах;

 

4.1.3.хууль дээдлэх,шударгаёс,ардчилсан ёсыг бэхжүүлэх;

4.1.4.хэрэг,маргааныгхянан шийдвэрлэхзамааргэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, нийгмийн дэг журмыг бэхжүүлэх,иргэнийэрх зүйн ухамсар, соёлыг дээшлүүлэх.

4.2.Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэмтхэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож болохгүй.

ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

ШҮҮХ ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ЗАРЧИМ

5 дугаарзүйл.Шүүхийн тогтолцооны нэгдмэл байдал

5.1.Шүүхийн тогтолцоо нь нэгдмэл байх бөгөөд шүүх зохион байгуулалтын хувьд бие даасан байна.

 

5.2.Шүүхийн тогтолцоо, зохион байгуулалтыг Монгол УлсынҮндсэн хууль /цаашид "Үндсэн хууль” гэх/ болонэнэ хуулиар тогтоох замаар шүүхийн тогтолцооны нэгдмэл байдлыг хангана.

 

5.3.Монгол Улсад шүүх эрх мэдлийггагцхүү Үндсэн хууль болон энэ хуульд заасны дагуу байгуулагдсан шүүх хэрэгжүүлнэ.

 

5.4.Аливаа шүүхийн үйл ажиллагаа, шийдвэр нь Улсын дээд шүүхийн хяналтаас гадуур байж үл болно.

 

6 дугаар зүйл.Шүүхийн бие даасан байдал

 

6.1.Шүүх нь хууль тогтоох, гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагаас бие даасан байх бөгөөд шүүх эрх мэдлийг аливаа байгууллага, этгээдээс хараат бусаар хэрэгжүүлнэ.

 

6.2.Шүүхийн бие даасан байдлын зарчмыг алдагдуулсан, дордуулсанхууль тогтоомж болон захиргааныакт гаргахыг хориглоно.

 

6.3.Бүх шатнышүүхийн Ерөнхий шүүгчбүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээшүүгчийн шүүн таслах ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцох, энэхүү ажиллагаатай холбоотой заавар өгөх, удирдамжаар хангах,шүүгчид тодорхой хэрэг, маргааныг нэр заан хуваарилах зэргээр шүүгчийн хараат бус байдалд халдахыг хориглоно.

 

6.4.Шүүх бие даасан төсөвтэй байх бөгөөд шүүхээс үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулах нөхцөлийг төр хангана.

 

6.5.Шүүхөөрийн захиргаатай байх ба түүний чиг үүргийг Шүүхийн ерөнхий зөвлөл, шүүхийн тамгын газар хэрэгжүүлэх бөгөөдтэдгээрийнүйл ажиллагаатай холбогдсон харилцаагхуулиар зохицуулна.

 

6.6.Шүүх нь шүүн таслах ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд туслах үүрэг бүхийшүүхийн ажилтантай байх бөгөөд шүүхийн ажилтны эрх зүйн байдлыгхуулиар тогтооно.

 

6.7.Бүх шатны шүүхийн шүүгчийн орон тоо хүрэлцэхүйц хэмжээнд байна.

 

6.8.Шүүхсоёмбо, өөрийн нэр (дугаар) бүхий тамга, тогтоосонзагвараарүйлдсэн тэмдэгтэй байна.

 

6.9.Шүүхалбан бичгийн болоншүүхийншийдвэрийн хэвлэмэл хуудас хэрэглэх бөгөөдалбан хэрэг хөтлөхжурамтай байна.

 

7дугаар зүйл.Шүүх хууль дээдлэх, гагцхүү хуульд захирагдах

7.1.Хууль дээдлэхньшүүхийн зохион байгуулалт, үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн.

 

7.2.Шүүхээр хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх ажиллагаатай холбогдсон харилцааг гагцхүү хуулиар зохицуулна.

 

7.3.Шүүх хүчин төгөлдөр болсон,албан ёсоор нийтлэгдсэн хууль, Монгол Улсын олон улсын гэрээг хэрэглэнэ.

7.4.Хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэхэд хэрэглэх хууль,Монгол Улсынолон улсын гэрээнь Үндсэн хуульд нийцээгүй гэж шүүхүзвэлтухайн хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг түдгэлзүүлж,уг хууль, Монгол Улсын олон улсын гэрээний талаархсаналаа Улсын дээд шүүхэдгаргана.

 

7.5.Улсын дээд шүүх энэ хуулийн 7.4-т заасан саналыг хэлэлцэж үндэслэлтэй гэж үзвэл Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлт гаргана.

8дугаар зүйл.Шүүхийн үйл ажиллагаанээлттэй, ил тод байх

 

8.1.Шүүхийн үйл ажиллагаа олон нийтэд нээлттэй, ил тод байна.

 

8.2.Шүүх хуралдааныгхуульд тусгайлан зааснаас бусадтохиолдолднээлттэй явуулна.

 

8.3.Шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах нөхцөл, шаардлагыг хангасан шүүх хуралдааны танхимын зохион байгуулалт, стандартыгШүүхийн ерөнхий зөвлөл баталж, мөрдүүлнэ.

8.4.Анхан шатны шүүх хэрэг, маргааныг хамтран шийдвэрлэхдээил тод байдал, шудрага ёс, олон нийтийн хяналтыг бий болгох зорилгоориргэдийн төлөөлөгчийгхуульд заасан журмын дагууоролцуулах бөгөөдиргэдийн төлөөлөгчийн эрх зүйн байдлыг хуулиар тогтооно.

/Энэ хэсэгт 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

8.5.Шүүх хуралдааны явцыг дуу болон дүрс бичлэгээр баталгаажуулж архивт хадгална.

 

8.6.Шүүх бүр өөрийн цахим хуудастай байж, шийдвэр, үйл ажиллагаагаа нийтэд тогтмол мэдээлж байна.

 

8.7.Шүүх хэрэг, маргааныг хэрхэн шийдвэрлэсэн тухайтөр, хувь хүн, хуулийн этгээдийн хуулиар хамгаалагдсан нууцад хамаарахгүй мэдээллийг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээролоннийтэд мэдээлж байна.

 

9дүгээр зүйл.Мэтгэлцэх зарчим

9.1.Шүүн таслах ажиллагааг мэтгэлцэх зарчмын үндсэн дээрявуулна.

 

9.2.Шүүх шүүн таслах ажиллагаанымэтгэлцэх зарчмыг хангахдаашүүх хуралдаанд талууд, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч болон улсыняллагчид асуулт асуух, хариулах, нотлох баримтыг танилцуулах, өөрсдийн тайлбар өгөх, үндэслэлээ хамгаалах, үгүйсгэх боломжийг тэгш олгоно.

9.3.Шүүх хуралдааны үеэр мэтгэлцэх журмыг хэрэг, маргааныгхянан шийдвэрлэх холбогдох хуулиар зохицуулна.

 

 

ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

МОНГОЛ УЛСЫН ШҮҮХ

10 дугаар зүйл. Шүүхийнтогтолцоо

10.1.Шүүхийнүндсэнтогтолцоо нь Улсын дээд шүүх/хяналтын шатны шүүх/, аймаг, нийслэлийн шүүх/давж заалдах шатны шүүх/, сум буюу сум дундын, дүүргийн шүүх/анхан шатны шүүх/-ээс бүрдэнэ.

 

10.2.Улсын дээд шүүхээс бусад шүүхийгнутаг дэвсгэрийн хэмжээ, хүн амын нягтаршил, шийдвэрлэгдсэн хэрэг, маргааны тоог харгалзанзасаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хэд хэдэн нэгжийг харьяалуулан эрүү, иргэн, захиргааны зэрэг шүүн таслах ажлын төрлөөр дагнан байгуулна.

 

11дүгээр зүйл.Шүүх байгуулах, өөрчлөн байгуулах, татан буулгах

11.1.Монгол УлсадшүүхийгҮндсэн хууль болон энэ хуульд заасан журмындагуузөвхөнхуулиарбайгуулж, өөрчлөн байгуулж, татан буулгана.

 

11.2.Улсын дээд шүүхийг Үндсэн хуульд заасан журмын дагуубайгуулна.

 

11.3.Улсындээд шүүхээс бусад шүүхийгбайгуулах,өөрчлөн байгуулах, татан буулгах асуудлыг Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Засгийн газартайзөвшилцөнсанал болгосноорМонгол Улсын Ерөнхийлөгч/цаашид "Ерөнхийлөгч” гэх/ Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ.

 

12дугаар зүйл.Шүүхийн бүрэлдэхүүн

12.1.Бүх шатнышүүх нь Ерөнхий шүүгч, шүүгчдээс бүрдэнэ.

 

12.2.Шүүхийгтухайн шүүхийнЕрөнхий шүүгч тэргүүлнэ.

 

12.3.Үндсэн хууль, Шүүгчийн эрх зүйн байдлынтухайхуульд заасныдагууУлсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Ерөнхийлөгч зургаан жилийн хугацаагаар томилно.

 

12.4.Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчээс бусад шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн, танхимын тэргүүнийг тухайн шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн тус тус өргөн мэдүүлснээр Ерөнхийлөгч гурван жилийн хугацаагаар томилж, тухайн шүүхэд нэг удаа улируулан томилж болно.

/Энэ хэсгийг 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

 

12.5.Ерөнхий шүүгч, танхимын тэргүүний тусгайлсан бүрэн эрхийг энэ хуулиар, шүүгчийннийтлэгбүрэн эрхийгШүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулиар, шүүн таслах ажиллагааг хэрэгжүүлэхтэйхолбогдсон тодорхой бүрэн эрхийг хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх холбогдох хуулиар тус тус зохицуулна.

 

12.6.Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн түр эзгүйд түүнийг тухайн шүүхэд хамгийн олон жил шүүгчээр ажиллаж байгаа танхимын тэргүүн, бусад шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн түр эзгүйд түүнийг тухайн шүүхэд хамгийн олон жил шүүгчээр ажиллаж байгаа шүүгч тус тус орлоно.

13 дугаар зүйл.Ерөнхий шүүгчийн бүрэн эрх

 

13.1.Ерөнхий шүүгч дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

13.1.1.тухайн шүүхийгдотоод, гадаад харилцаандтөлөөлөх;

13.1.2.энэ хуулийн 25.1-д заасан шүүгчдийн зөвлөгөөнийг товлон зарлах, хуралдуулах, удирдах, гарсан шийдвэрийн биелэлтийг зохион байгуулах;

 

13.1.3.шүүх хуралдааныг даргалах, шүүх хуралдаан даргалагч болон шүүх бүрэлдэхүүнийг томилсон шийдвэрийг албажуулах;

 

13.1.4.иргэдийг хүлээн авах ажлыг хуулийн дагуу зохион байгуулах;

 

13.1.5.иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагаас ирүүлсэн өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх ажлыг зохион байгуулах.

 

13.2.Ерөнхий шүүгч эрх хэмжээнийхээ асуудлаар захирамж гаргана.

14 дүгээр зүйл.Танхимын тэргүүний бүрэн эрх

14.1.Танхимын тэргүүндараах бүрэн эрхийгхэрэгжүүлнэ:

 

14.1.1.танхимыг тэргүүлж, танхимын шүүгч, шүүгчийн туслах, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргын ажлыг удирдан зохицуулах;

 

14.1.2.танхимын эрхэлсэн шүүн таслах ажлын төрлөөр иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагаас ирүүлсэн өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх ажлыг зохион байгуулах;

 

14.1.3.хуульд заасан журмын дагуушүүх хуралдааныг даргалах;

14.1.4. Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 9.2-т заасан бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэх;

/Энэ заалтад 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

14.2.Танхимын тэргүүнэрх хэмжээнийхээ асуудлаар захирамж гаргана.

ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

ХЯНАЛТЫН ШАТНЫ ШҮҮХ

15дугаар зүйл.Улсындээд шүүх

 

15.1.Улсындээд шүүх ньМонгол Улсын шүүхийн дээд байгууллагабөгөөд хяналтын шатны шүүх мөн.

 

15.2.Улсындээд шүүхньшүүн таслах ажлын төрлөөр хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх иргэн, эрүү, захиргааны хэргийн дагнасан танхимтай байна.

 

16дугаар зүйл.Улсын дээд шүүхийн бүрэлдэхүүн

 

16.1.Улсындээд шүүхньЕрөнхий шүүгч,хорин дөрвөөсдоошгүй шүүгчээс бүрдэнэ.

 

16.2.Улсын дээд шүүхийн шүүгч энэ хуулийн 15.2-т заасан танхимын аль нэгд харьяалагдах бөгөөд түүнийгхэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэхөөр танхимыншүүн таслах ажиллагаанд оролцуулахыг хориглоно.

 

17дугаар зүйл.Улсындээд шүүхийн бүрэн эрх

 

17.1.Улсындээд шүүхньдавж заалдах шатнышүүхийн иргэн, эрүү, захиргааны хэргийн магадлалтай холбогдуулан гаргасан эрх зүйн маргааныг талуудын гомдол, Улсын ерөнхий прокурорын эсэргүүцлийн үндсэн дээрхяналтынжурмаархянан шийдвэрлэнэ.

 

17.2.Хяналтын шатны шүүхийн тогтоол эцсийнх байна. Хяналтын шатны шүүхийн тогтоолд үг, үсэг, тооны зэрэг техникийн шинжтэй алдаа гарсан бол танхимын шүүх бүрэлдэхүүн хуралдаж, залруулга хийж болно.

/Энэ хэсэгт 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

 

17.3.Улсындээд шүүхэнэ хуулийн 17.1-д заасан бүрэн эрхээс гаднадараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

17.3.1.Үндсэн хуулиас бусад хуулийг зөв хэрэглэх талаар албан ёсны тайлбарыг тодорхой хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх замаар гаргах бөгөөд тайлбарыг тогтмол нийтлэх;

 

17.3.2.шүүхийн шийдвэр, практикт үндэслэн хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох тухай саналаахууль санаачлагчид уламжлах;

 

17.3.3.энэ хуулийн 15.2-т заасан танхимыгбайгуулах;

/Энэ заалтад 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

17.3.4.хууль дээдлэх, хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалах талаар Үндсэн хуулийн цэц, Улсынерөнхий прокуророосшилжүүлсэн асуудлыгхянаншийдвэрлэх;

 

17.3.5.энэ хуулийн7.4-т заасан саналыг хэлэлцэж үндэслэлтэй гэж үзвэл Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлт гаргах;

 

17.3.6.энэ хуулийн 7.4, 17.3.4-т заасан болон бусад хуульд заасан асуудлыг хуралдаанаар шийдвэрлэх;

/Энэ заалтыг 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

 

17.3.7.хуульдзаасан бусад бүрэн эрх.

/Энэ заалтын дугаарт 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

18дугаарзүйл.Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийнбүрэн эрх

18.1.Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчнь энэ хуулийн 13.1-д зааснаас гадна дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

18.1.1.танхимын тэргүүний ажлыг удирдан зохицуулах;

18.1.2.хэргийн харьяаллын талаар шүүх болон танхим хооронд гарсан маргааныг шийдвэрлэх;

 

18.1.3.Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 9.2-тзаасан бүрэн эрх;

/Энэ заалтад 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

18.2.Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч ньУлсын дээд шүүхийн шүүн таслах ажиллагаанд танхим харгалзахгүй оролцоно.

 

ТАВДУГААР БҮЛЭГ

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТНЫ ШҮҮХ

19дүгээрзүйл.Давж заалдах шатны шүүх

19.1.Давж заалдах шатны шүүхийг шүүн таслах ажлын төрлөөс хамаарандор дурдсанаар дагнан байгуулна:

 

19.1.1.аймаг,нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүх;

 

19.1.2.аймаг,нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх;

 

19.1.3.захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх.

 

19.2.Давж заалдахшатнышүүх"аймаг, нийслэлийндавж заалдахшатны... дугаар/дүгээршүүх” гэсэн улсын хэмжээний нэгдсэн дэс дугаартайбайхбөгөөд энэ нь түүний албанёсны нэр, хаяг болно.

 

19.3.Давж заалдах шатны шүүхэнэ хуулийн22.3-тзаасан танхимтай байж болно.

 

20 дугаарзүйл.Давж заалдах шатны шүүхийн бүрэн эрх

 

20.1.Давж заалдах шатнышүүхдараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

20.1.1.анханшатнышүүхийн шийдвэрийг талуудын гаргасан гомдол, прокурорын эсэргүүцлийн үндсэн дээр давж заалдах журмаархянан шийдвэрлэх;

 

20.1.2.хуулиартусгайланхарьяалуулсан хэрэг, маргааныг анхан шатны журмаархянан шийдвэрлэх;

20.1.3.давж заалдах шатны шүүхийн шүүн таслах ажиллагааны шүүхийн практикт үндэслэн хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох тухай саналаа Улсын дээд шүүхэд уламжлах;

 

20.1.4.хуульдзаасан бусад бүрэн эрх.

 

21 дүгээрзүйл.Давж заалдах шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн

бүрэн эрх

21.1.Давж заалдах шатнышүүхийн Ерөнхий шүүгч энэ хуулийн 13.1-дзааснаас гаднадараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

21.1.1.Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 9.2-т заасан бүрэн эрх;

/Энэ заалтад 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

21.1.2.энэ хуулийн 20.1.1-д заасны дагуу хэрэг, маргааныгдавж заалдахжурмаар шийдвэрлэх шүүх бүрэлдэхүүнийг шүүгчдийн зөвлөгөөнөөр хэлэлцүүлж,томилсон шийдвэрийг албажуулах;

/Энэ заалтад 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

21.1.3.шүүн таслах ажлын чиглэлээртодорхой хэргийн харьяаллын талааранхан шатнышүүхийн хооронд гарсан маргааныг хянажзохиххарьяаллыгтогтоох;

21.1.4. хуульдзаасан бусад бүрэн эрх.

ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ

АНХАН ШАТНЫ ШҮҮХ

22 дугаар зүйл.Анхан шатнышүүх

22.1.Анхан шатны шүүхийнтогтолцоо нь дараах бүтэцтэй байна:

 

22.1.1.дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх;

22.1.2.дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх;

22.1.3.захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх;

22.1.4.сум буюу сум дундын шүүх.

 

22.2.Сум буюу сум дундын шүүхийг шүүн таслах ажлын төрлөөрдагнанбайгуулж болно.

 

22.3.Анхан шатны шүүхтодорхой хэрэг,маргааны төрлөөр насанд хүрээгүй хүмүүсийн хэргийн, гэр бүлийн, хөдөлмөрийн маргааны зэрэг танхимтай байж болно.

 

22.4.Энэ хуулийн22.3-т заасан танхимыгШүүхийн ерөнхий зөвлөлийн санал болгосноор Улсын дээд шүүх тухайн шүүхийнЕрөнхий шүүгчтэй зөвшилцөн байгуулна.

 

22.5.Анхан шатнышүүх"анхан шатны... дугаар/дүгээршүүх” гэсэнулсын хэмжээний нэгдсэн дэс дугаартайбайхбөгөөд энэ нь түүний албанёсны нэр, хаяг болно.

22.6.Анхан шатны шүүх нь шүүн таслах ажлыг иргэдэд ойртуулах зорилгоор нүүдэллэн ажиллаж болох бөгөөд ийнхүү ажиллах нийтлэг журмыгШүүхийн ерөнхий зөвлөл батална.

 

23дугаар зүйл.Анхан шатны шүүхийн бүрэн эрх

23.1.Анхан шатны шүүх дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

23.1.1.хуулиар харьяалуулсан эрүүгийн болонзахиргааны хэрэг, эрх зүйнмаргааныганханшатныжурмаархянан шийдвэрлэх;

 

23.1.2.анхан шатны шүүхийншүүн таслах ажиллагааны практикт үндэслэн хууль тогтоомжийгболовсронгуй болгох тухай саналаа Улсын дээд шүүхэд уламжлах;

 

23.1.3.хуульд заасан бусад бүрэн эрх.

 

24 дүгээрзүйл.Анхан шатнышүүхийн Ерөнхий шүүгчийн

бүрэн эрх

 

24.1.Анхан шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч нь энэ хуулийн 13.1-дзааснаасгаднадараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

 

24.1.1.Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 10.2-т заасан бүрэн эрх;

 

24.1.2.энэ хуулийн 20.1.2-тзаасны дагуу хэрэг, маргааныг анхан шатны журмаар шийдвэрлэх шүүх бүрэлдэхүүнийг шүүгчдийн зөвлөгөөнөөр хэлэлцүүлж,томилсон шийдвэрийг албажуулах;

 

24.1.3.хуульдзаасан бусад бүрэн эрх.

 

25дугаар зүйл.Шүүгчдийн зөвлөгөөн

25.1.Шүүхэд тухайн шүүхийн нийт шүүгчээс бүрдсэншүүгчдийнзөвлөгөөн ажиллана.

 

25.2.Шүүгчдийн зөвлөгөөннь тогтмол хуралдаж,дараах асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэнэ:

 

25.2.1.тодорхой хэрэг,маргааныгхянан шийдвэрлэхээс бусадшүүхийн дотоод ажлын зохион байгуулалт, журмыгшүүхийн тамгын газартай хамтрантогтоох;

25.2.2.шүүх хуралдаан даргалагчийн дарааллыг тогтоох;

 

25.2.3.хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх шүүгчийг болон шүүх бүрэлдэхүүнээр шийдвэрлэх хэрэгт оролцох шүүгчийг томилох дарааллыг тогтоох;

25.2.4.шүүгчийн мэргэжлийг дээшлүүлэх саналаа Шүүхийн ерөнхийзөвлөлд уламжлах;

 

25.2.5.Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийнгишүүнд нэр дэвшүүлэх;

25.2.6.тухайншүүхийнЕрөнхий шүүгчид нэр дэвшүүлэх;

25.2.7.Шүүхийн ёс зүйнхорооны гишүүнднэр дэвшүүлэх;

25.2.8.хэрэг хуваарилах журмыг батлах;

/Энэ заалтыг 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

 

25.2.9. хуульд заасан бусад бүрэн эрх.

/Энэ заалтын дугаарт 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

25.3.Шүүгчдийн зөвлөгөөнийг тухайн шүүхийн Ерөнхий шүүгч товлон зарлаж, удирданявуулах бөгөөд тухайн шүүхийн шүүгчдийн олонхын саналаар шүүгчдийн ээлжит бус зөвлөгөөнийг зарлан хуралдуулж болно.

 

25.4.Шүүгчдийн зөвлөгөөн хуралдааныхаа дэгийг өөрөө тогтооно.

 

25.5.Шүүгчдийн зөвлөгөөнэнэ хуулийн 25.2-т заасанасуудлыгтухайн зөвлөгөөндоролцсон шүүгчдийн олонхын саналааршийдвэрлэжтогтоол гаргах бөгөөд уг тогтоолын биелэлтийгЕрөнхий шүүгчзохион байгуулна.

 

ДОЛДУГААР БҮЛЭГ

ШҮҮХ ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ БАТАЛГАА

 

26 дугаар зүйл.Шүүхийн бие даасан байдлыг хангах баталгаа

 

26.1.Шүүхийн бие даасан байдлыг хангахулс төр,хууль зүй,эдийн засгийнболон бусад баталгаа, нөхцөлийгтөрөөсхангана.

 

27 дугаар зүйл.Шүүхийнулс төр, хууль зүйнбаталгаа

 

27.1.Төрийн бүх шатны байгууллага, албан тушаалтан, улс төрийн нам, хуулийн этгээд,иргэн хэн боловч шүүгчээс шүүн таслахажиллагааны бүрэн эрхээхэрэгжүүлэхэд хөндлөнгөөс оролцох,шууд болон шууд бусаарнөлөөлөхийг хориглоно.

 

27.2.Шүүгч, шүүх бүрэлдэхүүний хэрэг, маргаан шийдвэрлэхдээ гаргасан алдааны улмаас бусдад учирсан хохирлыг төр хариуцаж, улсын төсвөөс нөхөн төлнө.

 

27.3.Шүүхийг үл хүндэтгэсэн, шүүн таслах ажиллагаанд саад учруулсан, шүүхийн шийдвэрийг үл биелүүлсэн, шүүгч, иргэдийн төлөөлөгч, шийдвэр гүйцэтгэгчийг гүтгэсэн гэм буруутай этгээдэдхууль тогтоомжид заасан хариуцлага хүлээлгэж, зөрчигдсөн эрх, нэр төрийг ньИргэний хуулийн 21 дүгээр зүйлд заасны дагуусэргээнэ.

 

27.4.Шүүгчболон шүүхээс шүүн таслахажиллагааг хэрэгжүүлэхэд туслах чиг үүрэгтэй шүүхийн ажилтаннь улс төрийн нам, хөдөлгөөний гишүүн байхыг хориглоно.

28дугаар зүйл.Шүүхийн эдийн засгийн баталгаа

28.1.Бүх шатны шүүхийн шүүгчийн орон тоо ньшүүхийн бие даасан,шүүгчийн хараат бус байдлыг хангаж, шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэхэдхүрэлцээтэйбайна.

28.2.Шүүхбие даасан төсөвтэй байх бөгөөд Монгол Улсын шүүхийнтөсөв нь улсынтөсвийн бүрэлдэхүүн хэсэг байна.

 

28.3.Шүүхийн төсөв Улсын дээд шүүхийн, аймаг, нийслэлийн шүүхийн,дагнасан шүүхийн болонШүүхийн ерөнхий зөвлөлийн төсвөөстус тусбүрдэнэ.

28.4.Шүүхийн ерөнхий зөвлөлбүх шатнышүүхийнүйл ажиллагааны болонхөрөнгө оруулалтын төсвийг төлөвлөнУлсын Их Хуралдшууд өргөнмэдүүлнэ.

 

28.5.Шүүхийнүйл ажиллагааны төсвийг өмнөх жилийнхээс бууруулахыг хориглоно.

 

28.6.Шүүх ньгадаад, дотоодынхувь хүн, хуулийн этгээдээс аливаа хэлбэрээр хандив, санхүүгийн туслалцааавахыг хориглох бөгөөд үүнд Монгол Улсын олон улсын гэрээгээр нийлүүлэх эд хөрөнгө,зээл, тусламж, олон улсын болон хүмүүнлэгийн тусламжийн төсөл, хөтөлбөрхамаарахгүй.

 

29 дүгээрзүйл.Шүүхийнзохион байгуулалтын баталгаа

29.1.Шүүхөөрийн байртай байна.

29.2.Нүүдэллэн ажиллаж байгаагаас бусад тохиолдолд шүүх хуралдааныг зөвхөн шүүх хуралдааны танхимд хийнэ.

 

29.3.Шүүх, шүүгч нь үйл ажиллагаагаа хараат бусаар явуулахад шаардагдахбайнгынболон нүүдэллэн ажиллах байр, иргэдийг хүлээн авах болон шүүх хуралдаанытанхим,тээвэр,холбоо,мэдээллийн болон тусгай зориулалтын техник хэрэгсэл, тавилга, тоног төхөөрөмж, хамгаалалтаар хангагдсан байх бөгөөд тэдгээрийнстандарт, нөхцөлийгШүүхийн ерөнхий зөвлөл тогтооно.

 

29.4.Шүүхийнбайрандшүүн таслах ажиллагаанаас өөр үйл ажиллагааявуулахыг хориглоно.

 

30 дугаар зүйл.Шүүхийнаюулгүй байдлын баталгаа

 

30.1.Шүүхийн байр төрийнхамгаалалтад байна.

30.2.Шүүх хуралдааны дэгийг сахиулах, шүүгч, шүүх бүрэлдэхүүн,шүүх хуралдаанд оролцогчдын аюулгүй байдлыг хангах, шүүгдэгчийг хуяглан хүргэх, шүүхийн дуудлагаар ирээгүй шүүгдэгч, гэрч, шүүхээс оргон зайлсан яллагдагч, шүүгдэгчийг эрэн сурвалжлах үүргийг цагдаагийн байгууллага гүйцэтгэнэ.

30.3.Энэ хуулийн30.2-т заасан үүргийг гүйцэтгэх журмыгШүүхийн ерөнхий зөвлөлхууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүнтэйхамтранбатална.

 

 

НАЙМДУГААР БҮЛЭГ

БУСАД ЗҮЙЛ

31 дүгээр зүйл.Шүүхийн шийдвэр

 

31.1.Шүүх шийдвэрээ Монгол Улсын нэрийн өмнөөс гаргана.

31.2.Шүүхийн шийдвэрийг бичих аргачлал, журмыг Улсын дээд шүүх тогтооно.

31.3.Шүүх захиргааны зөрчил,хэрэг,маргааныгхянанхэлэлцээд дараах шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

 

31.3.1.анхан шатны шүүх шийтгэх ба цагаатгах тогтоол,шүүхийн шийдвэр, шүүгч шийтгэвэр;

 

31.3.2.давж заалдах шатны шүүх магадлал;

31.3.3.хяналтын шатны шүүх тогтоол.

 

31.4.Энэ хуулийн 31.3-т зааснаасбусад тохиолдолдхэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэх ажиллагаатай холбогдуулан шүүх тогтоол, шүүгч захирамж гаргана.

 

31.5.Шүүх хамтын зарчмаар хэрэг, маргааныг хянан хэлэлцэхдээ олонхын саналаар шийдвэр гаргах ба цөөнх болсон шүүгч тусгай саналаа, хэрэв хэд хэдэн шүүгч тусгай саналтайболтэдгээрийг нэгтгэж шүүхийн шийдвэрт хавсаргана.

 

31.6.Хяналтын шатны шүүх шийдвэрээ энэ хуулийн 31.5-дзаасан тусгай саналын хамт, бусад шүүх шийдвэрээ өөрийн цахим хуудсанд байрлуулж, хэвлэн нийтэлнэ.

32 дугаар зүйл.Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх

32.1.Шүүхийн шийдвэрийг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт оршин суугаа хувь хүн,үйл ажиллагаа явуулж байгаахуулийн этгээд заавалбиелүүлэхүүрэгтэй.

 

32.2.Шүүхийн шийдвэрийгхүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээрбиелүүлээгүйболхуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу албадан гүйцэтгэнэ.

 

32.3.Хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийншийдвэрийг санаатай биелүүлээгүй, эсхүл биелүүлэхэд нь зориуд саад учруулсан этгээдэдхуульдзаасан хариуцлага хүлээлгэнэ.

32.4.Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлтэй холбогдсонхарилцаагхуулиарзохицуулна.

 

33дугаарзүйл.Хууль хүчин төгөлдөр болох

 

33.1.Энэхуулийг2013 оны 4 дүгээр сарын 15-ныөдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.

/Энэ хэсэгт 2013 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

 

 

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН

ИХ ХУРЛЫН ДАРГАД.ДЭМБЭРЭЛ

Нийтэлсэн shez   Үзсэн: 1 639  
ХЭВЛЭХ
Төсөөтэй мэдээлэл:
Иргэн танд
Санал асуулга
 

Ярилцлага

Та шүүхэд итгэдэг үү?


 
 
Хандалт
Бидэнтэй нэгдээрэй
«    Наймдугаар сар 2017    »
MonTueWedThuFriSatSun
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031